آردگیز گردانی ( حق لیلی ) سنت کهن در میناب هرمزگان

میناب - آردگیز گردانی میراثی کهن به جامانده از نیاکان هرمزگان برای زدودن کینه ها و کدورت ها بوده که هرچند با گذشت زمان در برخی از نقاط هرمزگان کم رنگ شده ولی در شهرستان میناب جایگاه ویژه ای برخوردار است.

به گزارش خبرنگار میناب جنوب، سنت حسنه اردگیز گردانی در گویش محلی، بندری و محلی به الک گفته می شد، مردم در گذشته که نانوایی وجود نداشت برای پخت نان از آردگیز برای الک کردن آرد استفاده می کردند.

آیین معنوی آردگیز گردانی که در بعضی از نقاط هرمزگان به نام حق لیلی ( آردگیز گردانی ) شده استاز سال های بسیار بین مردم رواج دارد و همزمان با شب نیمه شعبان میلاد امام زمان ( عج) و روز جهانی مستضعفان برگزار می‌شود.

میناب به عنوان دومین شهرستان بزرگ هرمزگان یکی از مناطقی است که مردم آن در ایام و مناسبت های گوناگون دارای آداب و رسوم خاص، ویژه و مختلفی هستند.

برای گرامیداشت این آیین مبارک، خانواده های هرمزگانی سه روز مانده به نیمه شعبان روانه بازار و مغازه ها شده و خود را با خرید و تهیه انواع شیرینی، شکلات، حلوا، خرما، نخود و کشمش، سکه و غیره آماده پذیرایی از آردگیزگردانان می کنند.
حوالی غروب نیمه شعبان تعدادی از ساکنان محله های قدیمی پای بند به این سنت که بیشتر کودک و نوجوان زیر ۲۰ سال هستند، در گروه های ۵ تا ۱۰ نفره با رفتن به در خانه همسایه ها، آردگیز را انداخته و با پنهان شدن و خواندن شعرهایی در ستایش خداوند و تبریک میلاد امام زمان(عج)، هدیه می گیرند.
آردگیز گردانان با در دست داشتن آردگیز یا همان الک که امروز تبدیل به کیسه و ظرف های پلاستیکی شده با سردادن نوای «نیمه شعبان امشب آردگیز کَردُنن امشب» و «حق لیلی که وقتیشن» ضمن خبر دادن به اهل خانه از صاحب خانه درخواست می کنند که نذری ها و شیرینی های ویژه این شب را که از قبل تهیه کرده اند، برایشان بیاورند و افراد آن خانه نیز با در دست داشتن شیرینی، سکه یا کلوچه محلی از آنها پذیرایی می کنند.
هرمزگانی ها به ویژه کودکان پس از دریافت هدیه های متبرک شده را بین خانواده ها، بیماران و نیازمندان پخش می کنند.
در زمان های قدیم برخی بر این عقیده بودند که در این شب سکه هایی بر روی زمین افتاده که متبرک به دست های امام زمان (عج) است و تنها کسی که لیاقت داشته باشد آن را پیدا می کند و زندگی اش رونق می گیرد.
مردم شهرستان میناب نیز بر این عقیده بودند که به نیت سلامتی امام عصر (عج) حداقل باید با مراجعه به هفت در (خانه) در این شب خجسته از آن حق لیلی (حق شب) که به طور معمول شیرینی، نخود آب‌پز، نخود و کشمش، کلوچه، سکه یا شکلات است، را طلب کنند.
این مراسم به معنای اینست که در شب نیمه شعبان کینه ‌ها در الک ریخته و دل ‌ها جلا داده ‌شود.
آیین آردگیز گردانی تا پاسی از شب در کوچه پس کوچه ها و محله ها ادامه می یابد و پس از آن همگی با رفتن به حسینیه ها و مسجدها، جشن مولود خوانی در مدح امام زمان (عج) را برگزار می کنند.
روز چهاردهم ماه شعبان نشاط عجیبی محله ها و کوچه ها را فرا می گیرد و عاشقان و ارادتمندان به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) برای تهیه شیرینی ویژه شب میلاد منجی عالم بشریت در مسیر بازار در رفت و آمد هستند.
استان هرمزگان دارای آیین ها و سنت های منحصر به فرد فراوانی است که ریشه در تاریخ و فرهنگ این خطه از ایران اسلامی دارد.

شهردار میناب دراین زمینه گفت: همزمان با شب نیمه شعبان میلاد با سعادت امام زمان (عج) یک رسم سنتی قریب به بیش ۹۰ سال در مناطق جنوب حق لیلی که همان هارگیز گردانی نام دارد در شهرستان میناب و اطراف برگزار می‌شود.
حبیب‌الله سهرابی افزود : قبل از اذان مغرب دسته های به صورت ۱۰ نفره و یا بیشتر از نوجوانان و جوانان زن و مرد با در دست گرفتن کیسه های آماده شده به در منازل می روند عیدی خود که متبرک به امام زمان (عج) شده می گیرند ، این مراسم تا پاسی از شب در شهر و روستاهای میناب ادامه دارد.
وی اظهارداشت: شهرداری با همکاری شورای اسلامی شهر میناب با نصب پرچم و تزیین شهر به استقبال جشن های نیمه شعبان خواهد رفت.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری میناب نیز گفت: آیین سنتی آردگیز گردانی از گذشته های خیلی دور در محله های قدیمی و روستاهای این استان برگزار می شده و هنوز رنگ نباخته است.
نیما اقتداری افزود: هر سال همزمان با شب نیمه شعبان ولادت امام زمان (عج) بعد از نماز مغرب و عشاء در برخی از مناطق هرمزگان از جمله میناب، بندرکنگ، بندرلنگه، قشم و بندرعباس این مراسم به صورت ویژه برگزار و تا نیمه های شب ادامه می یابد.

وی بیان داشت: این مراسم در محلات شهر میناب محله نظری، هاشمی ، لب رودخانه ، خورکی، قلعه ، پاکوه، جنگیچی ، شیخ اباد، بی بی نازنینی ، خلفی به این مراسم پای بند هستن.

شایان ذکر است: مراسم آردگیز گردانی با شماره ۱۰۲۷ به ثبت آثار ملی رسیده است و جزو میراث ناملموس استان هرمزگان است.

گزارش از علی نجفی